Diecezja Zamojsko-Lubaczowska

Diecezja Zamojsko-Lubaczowska


Strona główna


Aktualności
Historia
Biskupi
Synod
Kuria Diecezjalna
Z I D
Sąd Biskupi
Caritas
Seminarium
Archiwum i Muzeum
Biblioteka
Domy rekolekcyjne
Sanktuaria
Dekanaty i parafie
Zakony
Media
Inne Diecezje
Czytelnia
Ciekawe strony
Księga gości

 

HISTORIA DIECEZJI

Diecezja Zamojsko - Lubaczowska została erygowana 25 marca 1992 r., mocą bulli Ojca Świętego Jana Pawła II "Totus Tuus Poloniae populus" i włączona do Metropolii Przemyskiej obrządku łacińskiego. Patronką Diecezji jest ustanowiona przez Papieża Święta Boża Rodzicielka Maryja Matka Odkupiciela. Biskupem Zamojsko-Lubaczowskim został Bp Jan Śrutwa, dotychczasowy Biskup Pomocniczy Diecezji Lubelskiej. W skład Diecezji weszły tereny, wraz z duchowieństwem i wiernymi, z b. Diecezji Lubelskiej, oraz cała b. Administratura Apostolska w Lubaczowie - łącznie: 14 dekanatów, w tym 10 z Diecezji Lubelskiej i 4 z Administratury Apostolskiej w Lubaczowie oraz 164 parafie, odpowiednio 124 i 40. 
Stolicą Diecezji jest Zamość, renesansowe miasto, zwane Padwą Północy, założone w 1580 r., przez Hetmana Wielkiego Koronnego Jana Zamoyskiego i wpisane w 1992 r. na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Miasto znane jest ze wspaniałych zabytków oraz jako miejsce męczeństwa, zwłaszcza w okresie II wojny światowej. Katedrę, dawną Kolegiatę, konsekrował 18 listopada 1637 r., biskup chełmski Jan Chrzciciel Zamoyski zaś Konkatedrę w Lubaczowie poświęcił 2 czerwca 1991 r. Jan Paweł II. Przy Katedrze istnieje Kapituła Katedralna, a przy Konkatedrze - Konkatedralna.

W 1992 r. została powołana Kuria Diecezjalna i Sąd Biskupi w Zamościu oraz Wyższe Seminarium Duchowne z siedzibą w Lublinie, którego alumni są studentami Wydziału Teologii KUL. Powołano także Radę Kapłańską i Kolegium Konsultorów oraz inne struktury personalne Diecezji. Powołano czasopismo urzędowe "Zamojski Informator Diecezjalny". W Sitnie k. Zamościa erygowano Diecezjalny Uniwersytet Ludowy dla kształcenia działaczy katolickich na wsi. Według stanu z 31 grudnia 1992 r., Diecezja liczyła 17 dekanatów, 165 parafii, 320 duchownych diecezjalnych, w tym 245 z Diecezji Lubelskiej i 75 z Administratury Apostolskiej w Lubaczowie, 104 alumnów, 20 domów zakonnych żeńskich i ok. 495 tys. wiernych.

Dla kształcenia katechetów otwarto w 1993 r. w Zamościu Kolegium Teologiczne. Powołano referat kurialny ds. stałej formacji duchowieństwa. Mianowani zostali dekanalni ojcowie duchowni. W maju t.r. Diecezję nawiedził Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski Ks. Prymas Kard. Józef Glemp. Odzyskany został kościół pofranciszkański w Zamościu i po 200 latach powrócili do niego Franciszkanie Konwentualni.

W Tomaszowie Lub. miała miejsce, dnia 17 lipca 1994 r., uroczystość koronacji łaskami słynącego Obrazu Matki Bożej Szkaplerznej koronami papieskimi. Akt ten dokonał się z udziałem Arcybiskupa Józefa Kowalczyka, Nuncjusza Apostolskiego w Polsce. W tymże roku powstało Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży i odbył się diecezjalny Kongres Rodzin. Diecezja liczyła 19 dekanatów i 172 parafie.

W 1995 r. Diecezja żyła obchodami 150-lecia urodzin św. Brata Alberta, który na przełomie XIX i XX wieku działał także na jej terenie, m. in. w 1891 r. założył pierwsze pustelnie dla swych braci w Monasterzu k. Werchraty i dla sióstr w Starym Bruśnie. Bywał także w Prusiu, Horyńcu i Siedliskach. Dnia 12 października erygowano Muzeum Diecezjalne w Zamościu, które zostało otwarte oficjalnie i poświęcone 6 września 2000 r. Powołano Akcję Katolicką. Po 200 latach nieobecności powróciły na teren Diecezji klauzurowe siostry Klaryski i zamieszkały w Sitańcu k. Zamościa. 

Ważnym wydarzeniem w życiu Diecezji było rozpoczęcie w 1996 r. obrad I Synodu Diecezjalnego. 
W tymże roku Diecezja przeżywała peregrynację Figury Matki Bożej Fatimskiej z wyjątkowo licznym udziałem wiernych.

W 1997 r. Diecezja włączyła się w obchody Roku Chrystusa i 1000-lecia męczeńskiej śmierci św. Wojciecha. Dnia 6 czerwca Papież Jan Paweł II beatyfikował, podczas pobytu w Zakopanem, s. Marię Bernardynę Jabłońską, Albertynkę, urodzoną i wychowaną w Pizunach k. Narola, w granicach obecnej Diecezji.

W latach 1995 - 1997 wybudowano Dom Diecezjalny, z mieszkaniami dla biskupów, księży i sióstr zakonnych oraz pomieszczeniami dla Archiwum, Muzeum Diecezjalnego, Kolegium Teologicznego, Szkoły Organistowskiej i Biblioteki, do której włączono księgozbiór Kapituły Zamojskiej.

W 1998 r. zostało powołane Katolickie Radio Zamość oraz Ogólnokształcące Liceum Katolickie w Zamościu. Dla Diecezji Ojciec Święty Jan Paweł II mianował 10 czerwca Biskupa Pomocniczego, w osobie ks. dr. Mariusza Leszczyńskiego, proboszcza z Tarnoszyna i Dyrektora Muzeum Diecezjalnego, którego konsekracja, pod przewodnictwem abpa Józefa Kowalczyka, Nuncjusza Apostolskiego w Polsce, odbyła się 4 lipca w Katedrze zamojskiej. Od 12 do 18 października przebywała w Rzymie pielgrzymka diecezjalna na uroczystościach 20-lecia Pontyfikatu Jana Pawła II.

W ramach duchowych przygotowań wiernych do owocnego przeżycia Wielkiego Jubileuszu 2000 oraz do wizyty Papieża Jana Pawła II w Zamościu, trwała od Wielkiego Postu 1999 r., peregrynacja Krzyża Świętego w rodzinach. Dnia 12 czerwca 1999 r. przybył do Zamościa Jan Paweł II. Miasto i cała Diecezja przeżywały z Papieżem - Polakiem wielkie i niezwykłe rekolekcje. Wydarzenie to było wspaniałym podsumowaniem 1000-letnich dziejów chrześcijaństwa na tej Ziemi. W dniu 13 czerwca Jan Paweł II beatyfikował w Warszawie, wśród 108 męczenników z okresu II wojny światowej, dwie osoby związane z Ziemią Zamojską, a mianowicie ks. Zygmunta Pisarskiego, proboszcza z Gdeszyna i Stanisława Starowieyskigo z Łaszczowa, działacza Akcji Katolickiej. W dniach od 15 do 22 listopada przebywała w Rzymie pielgrzymka z Diecezji, z podziękowaniem Janowi Pawłowi II za jego wizytę w Zamościu. W tymże roku powołano w Biłgoraju Gimnazjum i Liceum Katolickie.

Diecezja włączyła się czynnie w obchody Jubileuszu Roku 2000, które zainaugurowano w Katedrze w Zamościu i w Konkatedrze w Lubaczowie w uroczystość Narodzenia Pańskiego 1999 r. W dniach od 15 do 22 marca 2000 r. delegacja z Diecezji uczestniczyła w pielgrzymce narodowej do Ziemi Świętej. W dniu 25 marca, w ósmą rocznicę ustanowienia Diecezji, obchodzono uroczystości Jubileuszowe w Katedrze zamojskiej, którym przewodniczył Arcybiskup Józef Michalik, metropolita przemyski. Delegacja z Diecezji przebywała od 4 do 9 lipca w ramach pielgrzymki narodowej w Rzymie. Dnia 6 września Biskup Diecezjalny J. Śrutwa dokonał otwarcia Muzeum Diecezjalnego.

Główną uroczystością Roku Wielkiego Jubileuszu w Diecezji była koronacja łaskami słynącego Obrazu Matki Bożej Opieki Łaskawej, zwanej Odwachowską, która miała miejsce 9 września, na Rynku Wielkim w Zamościu. Jan Paweł II podczas swej wizyty w Zamościu o Obrazie tym mówił: "Na szlaku naszego pielgrzymowania po polskiej ziemi spotykamy się znów z Maryją. Jest to szczególny dar Bożej łaski, że właśnie w Zamościu, gdzie w Katedralnym Sanktuarium od pokoleń Maryja doznaje czci jako Matka Bożej Opieki, wypada nam obchodzić niejako drugą stację uroczystości Jej Niepokalanego Serca" (Papież Jan Paweł II w Zamościu, red. J. Kawałko, Zamość 1999, s.112; M. Leszczyński, Łaskami słynący obraz Matki Bożej Opieki <Łaskawej, zwanej Odwachowską> w Katedrze Zamojskiej, ZID 9:2000, s. 200-206). Papież poświęcił wówczas korony dla tegoż Obrazu. Aktu koronacji Obrazu dokonał Kard. J. Glemp, Prymas Polski. Na zakończenie Mszy św. Biskup J. Śrutwa, Pasterz Diecezji powiedział m. in.: "Nasza Diecezja została przez Ojca Świętego Jana Pawła II oddana przed 8 laty pod szczególna opiekę Matki Odkupiciela. Żyjemy tutaj w maryjnej atmosferze naszych świątyń, kapliczek i figur przydrożnych. Lubimy się modlić do Boga za wstawiennictwem naszej Pani i Królowej... W Roku Wielkiego Jubileuszu 2000 nie mogło więc u nas zabraknąć wyraźnego akcentu maryjnego - i dlatego przygotowaliśmy tę dzisiejszą sobotnią uroczystość koronacji zamojskiego Obrazu Matki Bożej Opieki". W uroczystości tej wzięło udział ponad 30 tysięcy wiernych.

Dnia 29 października 2000 r. odbyła się w Tomaszowie pierwsza uroczysta inauguracja roku akademickiego na nowo utworzonym Wydziale Zamiejscowym Nauk Prawnych i Ekonomicznych KUL.
W wigilię Uroczystości Objawienia Pańskiego, 5 stycznia 2001 r., zakończono obchody Wielkiego Jubileuszu Zbawienia w Diecezji. Obrzędom w Katedrze w Zamościu przewodniczył Biskup Diecezjalny J. Śrutwa, a w Konkatedrze w Lubaczowie, Biskup Pomocniczy M. Leszczyński.

Z początkiem 2001 r. Diecezja włączyła się w obchody Roku Sł. Bożego Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia, który w latach 1946-1948 był biskupem lubelskim i zarządzał także częścią dzisiejszej Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej. Na tym terytorium bp Wyszyński odbył m. in. wizytacje kanoniczne w ok. 60 parafiach, brał udział także w obchodach Millennium Lubaczowie w 1966 r., w peregrynacji symboli maryjnych w Lubaczowie, Bełżcu i Tomaszowie w 1971 r., a także w różnych uroczystościach w Krasnobrodzie (1946, 1947, 1948), który jest głównym sanktuarium maryjnym Diecezji. Obok Krasnobrodu szczególny kult Matki Bożej Szkaplerznej oddawany jest w sanktuarium w Tomaszowie oraz w takich miejscach jak: Katedra (Matka Boża Opieki, Łaskawa, zwana Odwachowską), Łukawiec (Matka Boża Tartakowska), Tarnoszyn (Matka Boża Zameczkowa z Bełza) i Nabróż (Matka Boża Szkaplerzna). Natomiast w Radecznicy znany jest żywy kult św. Antoniego z Padwy.

Według stanu z listopada 2000 r. Diecezja liczyła 474.698 wiernych, na 489.903 mieszkańców. Frekwencja wiernych na niedzielnej Mszy św. wynosiła - 207.679 (43,75 %), a liczba przyjętych Komunii św.- 91.605. W porównaniu z latami ubiegłymi nastąpił nieznaczny spadek liczby uczestniczących we Mszy św. niedzielnej, ale wzrosła prawie dwukrotnie liczba przyjmujących Komunię św.

W Diecezji notuje się wyraźny wzrost powołań kapłańskich, a tym samym liczby kapłanów. W latach 1992 - 2000 zostało wyświęconych dla Diecezji 124 kapłanów. Przeciętna wieku kapłanów wynosi ok. 44 lata. W roku akad. 2000/2001 przyjęto na pierwszy rok studiów 31 kandydatów. Seminarium liczyło ogółem 104 alumnów. 

W styczniu 2001, Diecezja liczyła ok. 475 tys. wiernych, 19 dekanatów, 176 parafii, 390 księży, z których 30 pracuje wśród Polonii i na misjach, bądź studiuje. W Diecezji jest 20 Instytutów Życia konsekrowanego: 4 męskie i 16 żeńskich, w 31 domach zakonnych - 5 męskich i 26 żeńskich, w których przebywa łącznie ok. 200 członków. 

W latach 1992-2000 wybudowano w Diecezji kilka kościołów parafialnych i kilkanaście filialnych. 
Na początku 2001 r. przystąpiono do budowy domu dla księży seniorów na posesji parafii św. Marii Magdaleny w Biłgoraju.

Teren Diecezji jest regionem typowo rolniczym. Rolnictwo daje utrzymanie przeszło połowie ludności. Tylko kilka procent mieszkańców zatrudnionych jest w przemyśle. Rozwojowi rolnictwa sprzyjają tu korzystne warunki przyrodnicze, tj. dobre gleby i łagodny klimat, ale utrudnia go duże rozdrobnienie gospodarstw rolnych i brak opłacalności produkcji rolnej. To sprawia, że dochody mieszkańców są niskie. Pogłębia się pauperyzacja mieszkańców wsi i miast, a szczególnie ludności zamieszkałej w byłych Państwowych Gospodarstwach Rolnych. Problem ten potęguje fakt ciągle pogłębiającego się bezrobocia. Widoczny jest wyraźny spadek urodzeń i wzrost zgonów.

I Synod Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej, obok zagadnień związanych z życiem duchowym wiernych, nie pomija palących problemów życia społecznego. Stara się je nie tylko zauważyć, ale i pomóc je rozwiązać, w oparciu o Ewangelie i katolicką naukę społeczną.