|
Biłgoraj
- par. Św. Marii Magdaleny
Historia parafii: Pierwsza nazwa obecnej par. to Puszcza Solska. 5
X1954 r. miejscowość ta została włączona do Biłgoraja, dlatego Kuria Biskupia
w Lublinie pismem z30 XII 1961 r. ustaliła nazwę par. na św. Marii Magdaleny
w Biłgoraju.
Pierwsza
wzmianka o działalności duszpasterskiej na tym terenie sięga r. 1603, kiedy
zaczęła, funkcjonować mała kapliczka wybudowana na miejscu objawień św.
Marii Magdaleny. Prawdopodobnie par. została erygowana w r. 1644. Teren
jej przez długie lata był bardziej rozległy od dzisiejszego. Do r. 1919
w jej granicach znajdowały się miejscowości należące obecnie do par. Majdan
Stary i Sól, a ostatnio wieś Bukowa została przyłączona do nowego ośrodka
w Korytkowie.
W
r. 1644 Tomasz Zamoyski sprowadził tu franciszkanów czarnych z Zamościa.
Razem z kościołem wybudował im drewniany klasztor. Zabudowania te na skutek
klęsk żywiołowych i wojen były kilkakrotnie niszczone (1648, 1655, 1702).
Fundatorką klasztoru murowanego, istniejącego do dzisiaj, chociaż częściowo
przebudowanego, była Konstancja Zamoyska. Wzniesiono te zabudowania około
r. 1778. Od r. 1692 par. została oddana franciszkanom, którzy duszpasterstwo
prowadzili tu do kasaty, tj. do r. 1864. Par. była wyposażona w ziemię,
z której do dzisiaj pozostało tylko 6 mórg. Obok działalności duszpasterskiej
rozwijano również pracę charytatywną wśród biednych i oświatową prowadząc
szkołę par. Przy klasztorze istniała biblioteka, rozwijały działalność
bractwa, m.in. różańcowe. Szczególnym kultem cieszyła się patronka par.
- św. Maria Magdalena.
Od
kasaty klasztoru (1864) w par. pracują księża diecezjalni. Obecnie obsługują
oni nie tylko kościół par., ale również i inne obiekty sakralne położone
na terenie par. (Wola Dereźniańska, Smólsko Małe, kaplica w szpitalu).
Obecnie
istniejący kościół jest szóstą z kolei budowlą na tym miejscu. Pierwsze
cztery były drewniane, fundacji rodziny Zamoyskich. Już w r. 1603 na miejscu
objawień św. Marii Magdaleny wybudowano kaplicę (fundował kanclerz Jan
Zamoyski), natomiast pierwszy kościół wybudowano w r. 1644; spalili go
Kozacy w r. 1648. Ostatnią świątynię drewnianą wybudowano w r. 1705. Spłonęła
ona od pioruna 22 VI 1794 r. Wtedy Aleksander Zamoyski polecił przebudować
jedno skrzydło klasztoru (nowe sklepienie, oraz dobudowano fronton z małą
wieżyczką). Tak powstała świątynia funkcjonowała do r. 1928. Już wcześniej
myślano o budowie nowego kościoła, ale władze carskie nie wyrażały zgody.
Dopiero
w latach 1921-1928 wybudowano kościół istniejący do dzisiaj. Projektował
go arch. Jerzy Siennicki. Został konsekrowany pw. św. Marii Magdaleny przez
bp. M. Fulmana (15 V 1932). Natomiast stary kościół (w klasztorze) zamieniono
na salę par. W czasie działań wojennych uszkodzeniu uległa wieża i nawa
główna. Remont generalny był przeprowadzony w r. 1947, a malowanie wnętrza
w r. 1952. Kościół był również odnawiany w okresie późniejszy (1973).
Budynek
murowany, trzynawowy. Monumentalna budowla w duchu eklektycznym nawiązuje
w bryle i w detalu architektonicznym do renesansowo-barokowych form architektury
polskiej. Obok prezbiterium jest zakrystia, ;i na frontonie wieża, sufit
prezbiterium i nawy głównej bogato zdobiony stiukami, sufit w nawach bocznych
gładki, posadzka z terakoty, ołtarz główny murowany z drewnianą nadstawą.
W ołtarzu tym jest zabytkowy obraz św. Marii Magdaleny (zapewne w. XVII)
i drugi - MB Różańcowej (z lat 1934-1940). Kościół ma 2 drewniane ołtarze
boczne: po stronie prawej - MB, a po lewej - św. Antoniego Padewskiego.
W ołtarzach bocznych są zabytkowe obrazy: św. Antoniego Padewskiego (w.
XVII/XVIII), N.M.P. Niepokalanie Poczętej (XVIII w.), MB Kodeńskiej (XVIII
w.), św. Mikołaja (XVIII w.), św. Franciszka (XVIII w.), św. Floriana (XVIII
w.) i ludową rzeźbę Chrystusa Frasobliwego z r. 1836. Ławki i konfesjonały
dębowe, zabytkowa chrzcielnica (XVIII w.), odnawiana w r, 1969, na chórze
muzycznym organy 19-głosowe z r. 1931 (Jagodziński). Na wieży kościelnej
umieszczono w r. 1973 3 dzwony (jeden konsekrowany w r. 1955, a dwa w r.
1967).
Dawna
dzwonnica (II połowa w. XVIII) stoi obecnie poza cmentarzem kościelnym,
przy ul. Tarnogrodzkiej.
Na
terenie par. znajdują się zwykle krzyże przydrożne, jak również kapliczki.
Szczególna uwaga należy się; kapliczce św. Marii Magdaleny położonej przy
szosie do Tarnogrodu, naprzeciw kościoła. Wymurowana została po r. 1794
(być może na miejscu spalonego kościoła), gruntownie odnawiana w r. 1856.
Wewnątrz mieści się barokowy ołtarz (XVIII w.) z obrazem św. Marii Magdaleny
(1792). Również wewnątrz, po prawej stronie, jest głęboka studnia wyłożona
piaskowcem. W kaplicy znajduje się 4 obrazy wotywne o charakterze ludowym,
przedstawiające legendy związane z tym miejscem.
Inne
kapliczki przydrożne m.in. w Smólsku Małym, w Woli Dereźniańskiej.
|