|
Cieszanów powstał pod koniec XV-go wieku. Pierwotnie należał do parafii w Lubaczowie, należącej wówczas do diecezji przemyskiej. Pierwsze wzmianki o istnieniu kaplicy drewnianej w Cieszanowie pochodzą z roku 1613. Z ramienia parafii w Lubaczowie sprawował tu obowiązki duszpasterskie kapłan utrzymywany na dworze właściciela Cieszanowa. Stanisław Bełżecki, podolski wojewoda, sprowadził, ok. r. 1674, do Cieszanowa Dominikanów i zbudował im klasztor. Dominikanie sprawowali duszpasterstwo, choć nie posiadali parafii. Rychła śmierć fundatora Stanisława Bełżeckiego nie pozwoliła dokonać trwałego uposażenia nowej placówki. Dominikanie z własnych środków wystawili nowy kościół drewniany pw. NMP. i św. Jacka, który czasie wizytacji w roku 1744 był w dobrym stanie. Z opieki duszpasterskiej Dominikanów korzystali mieszkańcy: Cieszanowa, Nowego Sioła, Chotylubia, Łówczy i Podemszczyzny, nadto z Niemstowa i Dachnowa należących podówczas do parafii w Oleszycach. Parafię w Cieszanowie formalnie erygował, 1 lipca 1748 r., bp przemyski Wacław Sierakowski. Do nowo powstałej parafii przyłączono następujące miejscowości: Cieszanów, Nowe Sioło, Chotylub, Łówcza, Podemszczyzna, a nadto Niemstów i Dachnów z parafii oleszyckiej, oraz Krzywe z parafii lubaczowskiej. Parafia obsługiwana była przez dominikanów do kasaty klasztoru 17 czerwca 1788 r. Od tego dnia parafię objęli księża diecezjalni. Dnia 1 listopada 1847 roku do parafii Cieszanów przyłączono wsie: Żuków, Gorajec i Lubliniec należące do parafii Płazów, natomiast wieś Łówcza należąca do parafii Cieszanów od 1 maja 1849 roku została przyłączona do parafii Płazów. W roku 1907 odłączono od Cieszanowa do parafii w Horyńcu wsie: Podemszczyzna i Krzywe. Od 1786 roku właścicielami Cieszanowa stali się Zamoyscy. W tym czasie powstał tu kościół murowany, jednonawowy, barokowy, wykończony ok. r. 1800. Konsekrowany, pw św. Wojciecha bm., przez abp Franciszka Piszteka w roku 1837. W roku 1901 rozszerzono kościół o dwie nawy boczne. Wzniesiono również wieżę. W czasie I-szej wojny światowej, wskutek działań wojennych, w r. 1915 zawaliło się sklepienie nawy głównej, które odbudowano. Wewnątrz sklepienie kolebkowe, a w zakrystii i skarbczyku krzyżowo-kolebkowe. Ołtarz główny, drewniany, polichromowany, z przewagą bieli i złoceń, restaurowany w r. 1996. W nim obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem na srebrzonej i złoconej sukience z napisem 1863r.. Na zasuwie oryginalny obraz św. Wojciecha, przedstawionego w habicie zakonnym. Figury boczne: św. Stanisława Bp. i św. Kazimierz Królewicza. Tabernakulum metalowe ze Lwowa. Obrazy w prezbiterium: św. Stanisława Kostki i św. Mikołaja. Ołtarze boczne drewniane. W nawie lewej: Pan Jezus ukrzyżowany (rzeźba), w prawej: św. Józef z Dzieciątkiem (obraz). Na ołtarzu rzeźba składająca się z 3 figur. Przedstawia Matkę Bożą Różańcową, św. Dominika i św. Teresę, a pochodzi jeszcze z czasów dominikańskich. Po lewej stronie nawy głównej drewniana rzeźbiona ambona z baldachimem, po prawej ołtarz (rzeźba Pana Jezusa z otwartym Sercem), a także chrzcielnica kamienna z przełomu XVII/XVIII w., nakryta złoconą koroną oraz 16 ławek dębowych z r. 1954. W oknach naw bocznych witraże wykonane, w r. 1952, przez firmę Żelińskich w Krakowie. Przedstawiają one postacie: św. Stanisława Kostkę, bł. Jakuba Strzemię, św. Annę, św. Wojciecha, św. Kazimierza, św. Teresę od Dzieciątka Jezus, św. Józefa i Matkę Bożą Różańcową. Na chórze znajdują się organy 10 głosowe zbudowane w 1923r. przez Rudolfa Hasse we Lwowie. Po gruntowej renowacji wykonanej w 1996r. przez firmę Andrzeja Madeja z Lublina (KUL), dotąd służą parafii. Przed wejściem do kościoła znajduje się rzeźba kamienna św. Wojciecha Bp. wykonana w 1999 r. przez artystę Stanisława Lenara z Jarosławia oraz zabytkowy nagrobek Rojewskich z 1819r. W czasie II wojny światowej budynek kościoła nie poniósł większych strat chociaż wszystkie budynki gospodarcze zostały spalone. Ks. proboszcz Izydor Węgrzyniak został aresztowany i wywieziony do obozu w Dachau gdzie zginął. Również ks. Tadeusz Stroński został zamordowany przez Ukraińców w Skomoruchach. Od 01.09.1946r. parafię objął ks. Józef Kłos dotychczasowy proboszcz św. Marii Magdaleny we Lwowie. Wyjeżdżając ze Lwowa przywiózł wiele rzeczy z likwidowanego kościoła: tabernakulum, kielichy, ornaty, dywany, krzesła rozkładane. W roku 1950 położono w kościele posadzkę i lamperię terazzową. W roku 1952 zainstalowano witraże wykonane w firmie Żeleńskich w Krakowie a w r. 1953 dokonano gruntowego odnowienia kościoła i wieży na zewnątrz. W r. 1954 zainstalowano ławki stylowe, dębowe według projektu inż. archidiec. Adama Klimka ze Lwowa. W roku 1956 w 300-setną rocznicę ślubów Jana Kazimierza we Lwowie, art. malarz prof. Stanisław Jakubczyk, wykonał polichromię w całym kościele. W roku 1957 dokonano elektryfikacji kościoła, a w 1959 zainstalowano centralne ogrzewanie. W roku 1965 w firmie Zatheya w Lubaczowie wykonano do kościoła główne drzwi wg projektu inż. archidiec. Adama Klimka, nadto dwoje drzwi do zakrystii. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX w. kolejne remonty kościoła parafialnego. W latach dziewięćdziesiątych XX w. remont konstrukcji dachu, pokryto dach nową blachą, położono nowy tynk zewnętrzny, a wewnątrz pomalowano kościół na biało. W r. 1996 przeprowadzono remont nieczynnych organów(..), ołtarza głównego z obrazem Matki Bożej oraz dwóch ołtarzy bocznych i ambony. Na 1000-lecie śmierci św. Wojciecha patrona parafii został ufundowany pomnik patrona, wykonany przez artystę mgr Stanisława Lenara z Jarosławia. Zainstalowano ogrzewanie gazowe w Kościele.
B. Inne obiekty sakralne istniejące na terenie parafii: 1. Kościół filialny, pw. Św. Jadwigi Królowej, w Chotylubiu, z lat: 1996-2000, wg. Projektu inż. archidiec. Adama Gustawa oraz inż. Janusza Piejko (konstrukcje) z Rzeszowa. W r. 1998 kamień węgielny poświęcił bp Mariusz Leszczyński, a 15 października 2000 r. bp zamojsko-lubaczowski Jan Śrutwa poświęcił kościół i przekazał do użytku wiernym. 2. Kościół filialny, pw. MB Częstochowskiej, w Dolinach z r. 1925r., murowany z cegły i kamienia, o sklepieniu kolebkowym, na frontonie 10 tablic Dekalogu. Po II wojnie światowej zniszczony, remontowany w latach: 1967-75, kolejny remont w r. 2000. Odnowiono dach, tynki zewnętrzne, pomalowano wnętrze i wstawiono nowe ławki. Msze św. odprawiane są w niedziele i ważniejsze święta. 3. Kościół filialny, pw. Narodzenia NMP, w Gorajcu, z r. 1764, pierwotnie cerkiew greckokatolicka. 4. Kościół filialny, pw. Narodzenia NMP w Kowalówce, z r. 1767, pierwotnie cerkiew greckokatolicka. Msze św. odprawia się w niedziele, święta i I piątki miesiąca. 5. Kapliczki przydrożne: 1) przy drodze do Chotylubia, murowana, czteroboczna, kryta daszkiem namiotowym blaszanym, w bocznych niszach obrazy św. Floriana i Jana Nepomucena (zapewne z XIX w.); 2) przy drodze do Tomaszowa Lub., murowana, czteroboczna kryta daszkiem namiotowym z dachówki (zapewne XIX w.); 3) sześcioboczny obelisk sześcioboczny z r. 1883 z medalionem Sobieskiego i tablicami wzniesiony na pamiątkę zwycięstwa J. III Sobieskiego w 1672r. pod Cieszanowem.
C. Cmentarze: 1. Grzebalny usytuowany na niewielkim wzniesieniu w zachodniej części miasta. Ogrodzony parkanem z cegły i otynkowany. Na cmentarzu znajduje się kaplica z r. 1900 murowana jako grobowiec ks. Aleksandra Zawadzkiego zmarłego 10.01.1905r. Przed kaplicą grobowiec dla kapłanów. Na cmentarzu znajduje się również obelisk z napisem: Tu spoczywa serce abpa. lwowskiego Łukasza Baranieckiego. Zmarł on 30.06.1858r., podczas wizytacji w Cieszanowie. Ciało jego zostało przewiezione do Lwowa a serce pochowane na miejscowym cmentarzu. Wyróżniające się nagrobki: Faustyny Rajewskiej (1814r.), Tytusa Mikołajewskigo (1831r.), powstańców z 1863r., zbiorowy grób żołnierzy gen. Kustronia z czasów II wojny światowej, nagrobki sióstr felicjanek. 2. cmentarz żydowski, założony w 1929r., doszczętnie zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej (nagrobków użyto do budowy drogi Lubliniec-Żuków). W latach 80-tych dzięki fundacji Nissenbaumów, wybudowano na cmentarzu wspólny pomnik i ogrodzono plac cmentarny żelaznym płotem. 3. Cmentarze greckokatolickie w Kowalówce i Gorajcu. Odpusty: św. Wojciecha (niedziela po 23 IV) MB Różańcowej (I niedziela X) Msze św. w niedziele i święta, godz.: 7.30, 8.00 (filia), 9.00, 9.30 (filia), 11.00, 11.00 (filia), 13.30 (filia), 17.00 Księgi metrykalne: Chrztów od r. 1786
Kronika parafialna od r. 1890 Lista proboszczów: O. Rajmund Grzybowski (1785-1788), ks. Stanisław Ostrowicki, ks. Aleksander Zawadzki, ks. Czesław Masny, , ks. Izydor Węgrzyniak, ks. Józef Kłos, ks. Zygmunt Zuchowski (1978 - 1989), ks. Jan Chmiel (1989 - 1994) Powołania z terenu parafii: ks. Marian Buczek (archidiec. lwowska), ks. Piotr Ciećkiewicz, ks. Tadeusz Maciejko, ks. Wiktor Pałczyński, ks. Józef Paszkiewicz (emeryt), ks. Eugeniusz Piotrowski (diec. sandomierska), ks. Janusz Sokołowski, ks. Michał Styczeń, ks. Józef Żukowicz (TJ), al. Daniel Kostrzycki (III r. WSD), al. Grzegorz Piotrowski (III r. WSD). Księżą pochowani na miejscowym cmentarzu: ks. Józef Kłos Zgromadzenia: Zgromadzenie Sióstr Świętego Feliksa z Kantalicjo Trzeciego Zakonu Regularnego Świętego Franciszka Serafickiego (felicjanki) Stowarzyszenia, organizacje i ruchy religijne: Odnowa w Duchu Świętym, Legion Maryi, Rodzina Radia Maryja, ministranci, Koła Żywego Różańca, parafialny zespół charytatywny Liczba mieszkańców: 3950 Liczba katolików: 3910 Szkoły istniejące na terenie
parafii: Gimnazjum Publiczne w Cieszanowie, Szkoła Podstawowa w Cieszanowie,
Szkoła Podstawowa w Chotylubiu, Szkoła Podstawowa w Kowalówce
|